در شماره قبل نوشتيم كه اسلام، پيش شرط رسيدن به سعادت دنيا و آخرت را استقامت و داشتن اراده در كارها معرفي نموده است. همچنين وعده داديم كه در اين شماره مختصرا راهكارهاي شريعت مطهر در راستاي بر خوردار شدن از يك اراده ي قوي و پولادين را ذكر نماييم؛
مواردي كه در ادامه ذكر خواهد شد مسائلي است كه قرآن كريم و رسول گرامي اسلام پانزده قرن پيش براي ما إنسانها بيان نموده اند و امروزه مشاورين و روانشناسان اين مسائل را به زباني ديگر براي ما ارائه مي نمايند كه در ادامه مختصرا به بعضي إز عواملي كه باعث تقويت اراده مي شود اشاره مي گردد.

در تقویت اراده عوامل متعدّدى تأثیر گذار هستند که باید رعایت شده و با عواملى که موجب ضعف اراده مىشود مبارزه گردد:
١- امید داشتن: يكي از اصولي که نقش بنیادى در تقویت اراده دارد، امیدوارى است. انسان باید در زندگى با امید زندگى نماید. یأس و ناامیدى انسان را از رسیدن به هدف باز داشته و روند زندگى را دچار مشکل مىکند.
آن دسته از بزرگان که قلههاى موفقیت را کسب نمودند، امید به زندگى داشتند. از سوى دیگر برخى که در زندگى موفق نبودند، معمولاً نا امید بوده و یأس در زندگى آنها بوده است. لذا مي بينيم كه خداوند تبارك در سوره يوسف، ناأميدي را إز صفات كأفران دانسته و مي فرمايد: "لا تيأسوا من رحمه الله فإنه لا ييأس من رحمه الله الا القوم الكفرون"
٢- مثبت نگري: از ديگر مسائلي كه در تقويت اراده و پشتكار تأثير بسزايي دارد داشتن ديد مثبت به قضايا و استفاده إز كلمات و جملات مثبت و دوري إز به كار بردن كلمات نا اميد كننده مي بأشد. لذا رسول الله صلي الله عليه و سلم ما را به گفتن سخنان نيك تشويق نموده و همچنين ما را به ترك يحملني كه بار منفي دارند امر مي كنند و مي فرمايند:
"من كان يؤمن بالله و اليوم الآخر فليقل خيرا او ليصمت" : هر كس كه به خدا و روز قيامت ايمان دارد يا سخن نيكو بگويد يا ساكت بماند.
و يا در حديثي ديگر مي فرمايند: "...يعجبني الفأل" ، كه در ادامه از ايشان مي پرسند " فأل" چيست؟ ايشان جواب مي دهند "سخن پاك و پسنديده" .
۳- مبارزه با عادات ناپسند: یکى از عوامل مهم تقویت اراده، مبارزه با عادتهاى بد و ناپسند است؛ از این رو باید سعى شود با هواهاى نفسانى (که انسان را به اعمال ناپسند مىکشاند) مبارزه شده و از عادات ناپسند جلوگیرى گردد.
٤- داشتن هدف روشن: خداوند تبارك و تعالي در قرآن كريم در يك جمله واضح و روشن، "هدف غايي" خلقت انسان را اعلام مي نمايد و مي فرمايد "و ماخلقت الجن و الانس الا ليعبدون": جن و انس را نيافريدم مگر اينكه مرا عبادت نمايند؛
توجه به اين آيه و همچنين توجه به مفهوم گسترده عبادت در اسلام باعث مي گردد كه انسان مسلمان هر كاري را به قصد رضايت خداوند انجام دهد ( خواه اين كار حضور در بازار باشد جهت إمرار معاش و حفظ آبرو يا نماز) براي خود ثواب بداند و اين خود زمينه مهمي را براي ثبات بيشتر انسان مسلمان فرآهم مي آورد؛
مثلا هرگاه دانش آموزي كه درس خواندن را عبادت مي داند إز مطالعه إحساس خستگي نمايد وعده هاي خداوندي به اهل علم را به ياد آورد و با نيروي مضاعف به كار خود ادامه دهد
٥- انجام وظایف الهى: یکى از عوامل مهم تقویت اراده، انجام وظایف الهى و حاضر دانستن خداوند در همه صحنههاى زندگى است. نماز را اوّل وقت خواندن، مقررّات الهى را رعایت نمودن، دوری از گناه، هر کدام مهمترین عامل تقویت اراده به شمار مىآید.
کسى که روزه مىگیرد، با تمام هوسها و رذایل اخلاقى مبارزه مىکند. کسى که به عبادت خداوند مىپردازد، آرامش روانى پیدا مىکند و آرامش روانى از مؤثرترین عامل تقویت اراده است.
٦- انجام كار به بهترين و كاملترين شكل ممكن: يكي إز مظاهر سستي و ضعف اراده، انجام كارهاي بدون كيفيت و نيمه كاره مي بأشد اما مي بينيم كه رسول الله صلي الله عليه وسلم مي فرمايند: "ان الله يحب إذا فعل العبد شيئا أن يتقنه" : خداوند دوست دارد هنگامي كه بنده كاري را انجام مي دهد آن را به بهترين شكل ممكن انجام دهد.
مطمئنا با توجه و عمل به اين حديث مسلمان با عزمي آهنين همه ي كارهاي خود را به بهترين شكل ممكن انجام مي دهد.
نویسنده: عبدالرحیم اکبری