ميدان حساس و حياتي تربيت (قسمت پنـجم)

حـُرمتِ خـود ...

این گفتار که "خود را دوست بدار پیش از آنکه دیگران دوستت داشته باشند" و یا "بهترین دوست خود باش" اگر چه کلیشه ای به نظر برسد اما حقیقتی بدیهی را در خود پنهان دارد و پژوهشهاي متعددی صحت آن را در خصوص حرمت خود تایید می کنند.

حرمت خود در کودکی با سلامت روان در زندگی آینده رابطه دارد و فقدان آن به امراضی همچون افسردگی و اضطراب می انجامد.

 

نشانه های حرمت خودِ پایین:

1) فریبنده: فرد، خوشحال و موفق رفتار می کند، اما به راستی از شکست می ترسد. او در هراسی دائمی نسبت به آشکار شدن هویت واقعی خود به سر می برد.

این فرد جهت حفظ نقابِ حرمت خودِ مثبت، نیاز به کامیابی های مکرر دارد که این امر منجر به مشکلاتی چون کمال گرایی، تعلل در امور، رقابت و فرسودگی می شود.

2) عُصیانگر: رفتار فرد به گونه ای است که گویی مصلحت اندیش دیگران بوده و در همه ی موارد صاحب نظر می باشد.

این افراد مانند افراد مهم و قدرتمند عمل می کنند. همواره از این مسئله که دیگران به اندازه ی کافی خوب نیستند، احساس خشم و عصبانیت می کنند، و دائما وانمود می کنند قضاوت و انتقاد دیگران سبب آزارشان نمیشود.

این حالات به مشکلاتی نظیر سرزنش بیش از حد دیگران، قانون شکنی یا مخالفت جویی می انجامد.

3) بازنده: فرد احساس بی فایدگی می کند و قادر نیست با دنیای واقعی مواجه شود و همیشه در انتظار کمک به دیگران به سر می برد.

در نتیجه این فرد نمی تواند مهارت های لازم در زندگی را کسب کند و بیش از حد به دیگران متکی می شود .

برگرفته از : کتاب "آموزش اخلاق و رفتارهای اجتماعی"

نوشته ی : مسعود جان بزرگی

 

برای مطالعه ی قسمت های قبلی میتوانید در قسمت موضوعات (سمت راست وبلاگ) بر روی گزینه ی "میدان حساس و حیاتی تربیت" کلیک کنید.

میدان حساس و حیاتی تربیت (قسمت چهارم)

"خود مهارگری"

تقریباً تمامی محققان اتفاق نظر دارند که وجود "توانایی مهار رفتار" مهم ترین سنگ بنای اخلاق است.

رفتارهای پرخطر و بزهکارانه در بسیاری از موارد، حاصل خود مهارگری ناقص می باشد .

یک نوجوان بزهکار یا تشخیص رفتار صحیح از ناصحیح را یاد نگرفته و یا این تشخیص را فرا گرفته است اما شیوه ی کنترل رفتار را کسب نکرده است تا رفتارش را تحت تشخیص خود اداره کند.

یکی از مهارت هایی که به طور مستقیم باعث کاهش رفتار های مجرمانه و غیر قابل قبول می شود مهارت "به تاخیر انداختن ارضای خواسته هاست"؛

یعنی قدرت جلوگیری از یک رفتار به خاطر خواسته های بعدی که در واقع یکی از خصوصیات عمده ی بلوغ اجتماعی، قدرت انجام این عمل توام با درنگ است .

به تاخیر انداختن ارضای خواسته ها نمونه ای از خود مهار گری به حساب می آید.

تحول خودمهارگری فرایندی تدریجی و پیچیده است. از عوامل موثر در تحول این رفتار می توان موارد زیر را ذکر کرد:

1- کنترل تخلیه با آموزش تمیزی در کودکی

2- محافظت از کودک در برابر تنش ها و اضطراب ها و مدیریت وضعیت خاص

3- آموزش مهارت های مقابله ای (مثلاً چگونه در به تاخیر انداختن ارضای خواسته، توجه خود را تغییر دهد)

4- کمک به کودک برای پیش بینی پیامدهای اعمالشان

5- ارائه ی الگو برای خود مهار گری (مشاهده ی رفتار الگو در یاد گیری این رفتار بسیار مهم است)

نوجوانانی که خود مهار گری ضعیفی دارند از خانواده هایی هستند که در آن ها تعارض بسیار زیادی به خصوص در مورد ارزش های مربوط به تربیت کودک وجود دارد.

برگرفته از : کتاب "آموزش اخلاق و رفتارهای اجتماعی"

نوشته ی : مسعود جان بزرگی

 

برای مطالعه ی قسمت های قبلی میتوانید در قسمت موضوعات وبلاگ بر روی گزینه ی "میدان حساس و حیاتی تربیت" کلیک کنید.

میدان حساس و حیاتی تربیت (قسمت سوم)

"جهت گیری اجتماعی" یکی از ویژگی های فرااخلاقی است که به طور مستقیم بر شکل گیری اخلاق تاثیرگذار است و به توجه یا عدم توجه فرد به دیگران اشاره دارد.

روانشناسان سالهاست که میل به مشارکت در تعامل های اجتماعی و ایجاد روابط را برای سلامت روانی مهم و ضروری می دانند و افراد دوری گزین و بی علاقه به روابط اجتماعی را به عنوان نوعی اختلال شخصیت طبقه بندی کرده اند.

وجود رفتارهای گوشه گیرانه و شیوه زندگی ضد اجتماعی در کودکان ونوجوانان، عامل بروز چنین آسیب هایی در بزرگسالی است.

 

بنابراین شناخت چگونگی به وجود آمدن و تحول یافتن جهت گیری اجتماعی بسیار ضروری به نظر میرسد.

محققان و متخصصان بالینی، شکل گیری "دلبستگی ایمن" را در سال های اولیه زندگی، منشا جهت گیری اجتماعی سالم می دانند.

دلبستگی، رابطه عاطفی خاصی است که بین خردسالان و مراقبان اولیه آنها شکل می گیرد. همچنین تنها عامل پایای رفتار ضد اجتماعی کودکان را فقدان "دلبستگی ایمن" در دوران خردسالی دانسته اند، چرا که این امر به عدم شکل گیری وجدان می انجامد.

 کودکان با "دلبستگی ایمن" بیشتر احتمال دارد که با قواعد خانه همنوایی کنند.

 

ویژگی های متعددی برای تقویت دلبستگی ایمن در کودکان بررسی شده است که یکی از مهمترین آنها، "پاسخ دهی" است، بدین معنا که مادرانِ کودکان دارای دلبستگی ایمن، هماهنگ با علایم نوزادشان واکنش نشان داده وبه آن پاسخ می دهند.

از دیگر ویژگی های این مادران این است که تماس های جسمانی محبت آمیز بیشتری دارند، خصومت و خشم اندکی را بروز می دهند ودر مراقبت از کودکان خود کوشا هستند. برعکس، مادران مضطرب و تحریک پذیر غالباً در ایجاد یک دلبستگی ایمن شکست می خورند.

برگرفته از : کتاب "آموزش اخلاق و رفتارهای اجتماعی"

نوشته ی : مسعود جان بزرگی

 

برای مطالعه ی دو قسمت قبلی از مجموعه مطالب "میدان حساس و حیاتی تربیت" میتوانید به لینکهای زیر مراجعه کنید:

>> میدان حساس و حیاتی تربیت (قسمت اول) <<

>> میدان حساس و حیاتی تربیت (قسمت دوم) <<

میدان حساس و حیاتی تربیت (قسمت دوم)

اگر به یاد داشته باشید چندی قبل مطلبی با عنوان "میدان حساس و حیاتی تربیت" در اختیار شما بازدیدکنندگان محترم قرار گرفت.

گفتیم که قصد داریم در مطالب بعدی به نکته نظراتی از کتب مختلف تربیتی بپردازیم تا برای آن دسته از بازدید کنندگان وبلاگ رباط که دغدغه ی خاطر تربیت فرزندانشان را دارند مورد استفاده قرارگیرد.

در این قسمت سعی شده است مولفه های رفتاری که باعث تحولات اخلاقی کودکان و یا مانع از بروز آنها می شود بررسی گردد.

همچنین تلاش شده تا چگونگی بکارگیری 5 راهبرد تربیتی اصلی برای ارتقاء 8 جنبه از اخلاق کودکان به تفصیل تشریح گردد.

بسیاری از والدین و مربیان به طور طبیعی این راهبردها را به کار می برند، ولی برای برخی لازم است تا در دوره های آموزش منظم و ساخت یافته که برای کمک به آنها و در جهت حمایت از تحول اخلاقی کودکانشان طراحی شده است شرکت کنند.

مطالعات نشان می دهد که بسیاری از ویژگی هایی که در چارچوب اخلاق قرار نمی گیرند با ویژگی های اخلاقی همراه هستند، برای مثال می توان به خوش بینی و قاطعیت اشاره کرد. این ویژگی ها را "فرا اخلاقی" می نامند.

ویژگی های اخلاقی ذاتاً بیانگر اخلاق هستند. ویژگی های فرا اخلاقی برای کُنش وری اخلاقی لازم اند، ولی ذاتاً ماهیت اخلاقی ندارند. به عبارت دیگر، آنها به طور بالقوه در خدمت رفتار اخلاقی یا غیر اخلاقی هستند.

در ادامه چهار ویژگی فرا اخلاقی و چهار ویژگی اخلاقی را نام برده و در شماره های بعدی به توضیح و تشریح آنها خواهیم پرداخت.

ویژگی های فرا اخلاقی که به کُنش وری اخلاقی مربوط می شود:

1- جهت گیری اجتماعی  2- خود مهارگری  3- مطیع بودن  4- حرمت خود

ویژگی های اخلاقی:

1- همدلی  2- وجدان  3- استدلال اخلاقی  4- نوع دوستی

 

برگرفته از : کتاب "آموزش اخلاق و رفتارهای اجتماعی"

نوشته ی : مسعود جان بزرگی

-------------------------------------------------------------------

برای مطالعه قسمت اول مطلب "میدان حساس و حیاتی تربیت" میتوانید بر روی لینک زیر کلیک کنید:

>> میدان حساس و حیاتی تربیت (قسمت اول) <<

میدان حساس و حیاتی تربیت (قسمت اول)

درونی کردن مفاهیم اخلاقی از نگرانی های مهم والدین و مراقبان کودک است .

این که "چه چیز" و مهمتر از آن "چگونه" درونی شود باعث شکل گیری نظریات متفاوتی شده است و به سختی می توان در این میان شیوه ی خاصی را برگزید و بدان بسنده کرد.

امروز دانشمندان تعلیم و تربیت بیشتر به رویکرد های تلفیقی روی آورده اند . این رویکرد ها در تلاش هستند که از ابزار های مختلف و از زوایای متفاوت، جریان یک تربیت موفق را پیگیری  کنند.

تبدیل کودک به یک شهروند موفق، آرزوی همه ی والدین و همچنین از خواسته های طراحان فرهنگی هر جامعه ی پیشرفته است.

در جامعه ی ما نیز فرایند درونی شدن اخلاق از اهمیت بالایی بر خوردار است و غالبا در قالب دین بدان پرداخته شده است. بدین صورت که هر جا از آموزش های مذهبی به خوبی بهره مند نبوده شاهد بروز بسیاری از مفاهیم ضد اخلاقی و ضد اجتماعی بوده ایم .

ولی آموزش ها درباره ی مفاهیم اخلاقی از موفقیت چندانی برخوردار نیست. در این زمینه اکثر نظریه پردازان معترف اند که خانواده، نخستین مرجعی است که شخصیت فرد در آن شکل می گیرد و بانفوذترین مرجع برای تربیت است.

اما می دانیم که چنانچه خانواده با الگوی تربیتی مناسبی وارد میدان تربیت نشود بیش از آنکه فرد را برای جامعه آماده کند او را از جامعه گریزان می کند.

قصد داریم در مطالب بعدی به نکته نظراتی از کتب مختلف تربیتی بپردازیم تا برای آن دسته از بازدید کنندگان وبلاگ رباط که دغدغه ی خاطر تربیت فرزندانشان را دارند مورد استفاده قرارگیرد. و من الله التوفیق...